1. Zakres
Niniejszy standard określa wymagania dotyczące metalowych rur do przewodów, stosowanych głównie w układach hamulcowych oraz systemach paliwowych i smarowniczych pojazdów samochodowych (dalej zwanych „rurami”).
Uwagi:
Poniżej przedstawiono obowiązujące normy dla niniejszego standardu.
JIS G3141 Blachy i taśmy ze stali węglowej walcowane na zimno
JIS G3445 Rury stalowe węglowe do konstrukcji maszyn
JIS G 3472 Rury stalowe węglowe spawane oporowo do konstrukcji samochodowych
JIS H 3300 Rury i rurowe elementy z miedzi i stopów miedzi, bezszwowe
JIS Z 2241 Metoda badania wytrzymałości na rozciąganie materiałów metalicznych
JIS Z2244 Metoda badania twardości według Vickersa
JIS Z2251 Metoda badania mikrotwardości według Vickersa i Knoop’a
JASO M 104 Metoda badania rur hamulcowych samochodowych
2. Klasyfikacja
2.1 Typ rury
Rury należy klasyfikować na następujące 4 grupy:
Tabela 1 Rury do zastosowań samochodowych
| Typ | Kod | Przykład zastosowania |
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | TDW | Rury głównie do układów hamulcowych |
| Rura stalowa niskowęglowa spawana | TSW | Rury głównie do układów paliwowych i smarowniczych |
| Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | STKM 11J | Rury do chłodzenia itp. |
| Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | C1201 lub C1220 | Rury głównie do układów hamulcowych pneumatycznych |
2.2 Klasyfikacja obróbki powierzchniowej
Rury należy klasyfikować zgodnie z poniższą tabelą, według rodzajów obróbki powierzchniowej:
Tabela 2 Obróbka powierzchniowa
| Typ | |||||||||
| Bez obróbki powierzchniowej | Otoczenie cynowo-ołowiowe | Powłoka elektrolityczna cynkowa | Film organiczny na powłoce elektrolitycznej cynkowej | ||||||
| 8μm | 13μm | 25μm | 8μm | 13μm | 25μm | ||||
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | TDW | -N | -T | -Z8 | -Z13 | -Z25 | -Z8-OC | -Z13-OC | -Z25-OC |
| Rura stalowa niskowęglowa spawana | TSW | -N | -T | -Z8 | -Z13 | -Z25 | -Z8-OC | -Z13-OC | -Z25-OC |
| Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | STKM 11J | -N | -T | -Z8 | -Z13 | -Z25 | |||
| Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | C1201 lub C1220 | ||||||||
3. Jakość
3.1 Wygląd
Zewnętrzna i wewnętrzna powierzchnia gotowej rury musi być gładka i wolna od pęknięć, defektów oraz rdzy.
3.2 Skład chemiczny
Skład chemiczny rur musi odpowiadać normom JIS G3141, JIS G3445, JIS G 3472 oraz JIS H 3300.
3.3 Właściwości mechaniczne
Właściwości mechaniczne rur muszą odpowiadać Tabeli 3.
Tabela 3 Właściwości mechaniczne
| Typ | Kod | Wytrzymałość na rozciąganie MPa | Granica plastyczności MPa | Wydłużenie % | Twardość HV | Rozprężenie przy gięciu, płaskie gięcie |
Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | TDW | Nie mniej niż 294 | Nie mniej niż 176 | Nie mniej niż 25 | Nie więcej niż HV150 | Ściana rury nie może zawierać defektów ani pęknięć po przeprowadzeniu testów określonych w Tabeli 10 |
| Rura stalowa niskowęglowa spawana | TSW | |||||
| Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | STKM 11J | Nie mniej niż 294 | Nie mniej niż 30 | |||
| Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | C1201 lub C1220 | Nie mniej niż 206 | Nie mniej niż 40 |
3.4 Obróbka powierzchniowa
(1) Grubość obróbki powierzchniowej musi odpowiadać Tabeli 4 i Tabeli 5.
Tabela 4 Grubość obróbki powierzchniowej wewnętrznej
| Typ | Kod | Grubość obróbki powierzchniowej wewnętrznej |
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | TDW | Jak jest pokryta miedzią dla procesu lutowania |
| Rura stalowa niskowęglowa spawana | TSW | Pokrycie miedzią nie mniejsze niż 3μm |
| Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | STKM 11J | – |
| Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | C1201 lub C1220 | – |
Tabela 5 Grubość obróbki powierzchniowej zewnętrznej
| Typ | Grubość obróbki powierzchniowej zewnętrznej | ||||||
| Otoczenie cynowo-ołowiowe | Powłoka elektrolityczna cynkowa | Film organiczny na powłoce elektrolitycznej cynkowej | |||||
| Z8 | Z13 | Z25 | Z8-OC | Z13-OC | Z25-OC | ||
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | Średnio 6μm, minimum 3μm | Nie mniej niż 8μm | Nie mniej niż 13μm | Nie mniej niż 25μm | Powłoka cynkowa nie mniej niż 8μm | Powłoka cynkowa nie mniej niż 13μm | Powłoka cynkowa nie mniej niż 25μm |
| Film organiczny średnio 20μm, minimum 10μm | |||||||
| Rura stalowa niskowęglowa spawana | Powłoka cynkowa nie mniej niż 8μm | Powłoka cynkowa nie mniej niż 13μm | Powłoka cynkowa nie mniej niż 25μm | ||||
| Film organiczny średnio 20μm, minimum 10μm | |||||||
| Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | – | ||||||
| Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | Żadna obróbka nie jest wymagana | ||||||
(2) Odporność na korozję
Test musi być przeprowadzony zgodnie z testem korozji określonym w Tabeli 10 i musi spełniać wymagania z Tabeli 6.
Tabela 6 Odporność na korozję
| Typ i kod powłoki | Kryteria | ||
| Czas do wystąpienia białego produktu korozji (godz.) | Czas do wystąpienia rdzy (rdza czerwona) (godz.) | ||
| Powłoka elektrolityczna cynkowa | Z8 | 72 | 192 |
| Z13 | 72 | 288 | |
| Z25 | 72 | 480 | |
| Otoczenie cynowo-ołowiowe | T | Rdzewienie żelazne (rdza czerwona) może wystąpić maksymalnie w 5 miejscach na 50 cm2 w ciągu 24 godzin. | |
| Film organiczny na powłoce elektrolitycznej cynkowej | Z8-OC | – | 2000 |
| Z13-OC | 2500 | ||
| Z25-OC | 3000 | ||
(3) Właściwości filmu organicznego
Właściwości filmu organicznego muszą odpowiadać Tabeli 6 i spełniać wymagania z Tabeli 7 po przeprowadzeniu testów określonych w Tabeli 10, gdy zajdzie taka potrzeba.
Tabela 7 Właściwości filmu organicznego
| Elementy testu | Kryteria |
| Test gięcia | Brak łuszczenia się, pęknięć i zmarszczek. |
| Test skrawania | Brak widocznych łuszczeń i pęknięć. |
| Test cyklu termicznego | Brak pęcherzy i łuszczenia się. |
| Test w ciepłej wodzie | Brak pęcherzy, łuszczenia się, pęknięć i rozpuszczania. |
| Test na odporność na czynniki płynne | Brak pęcherzy, łuszczenia się, pęknięć i rozpuszczania. |
| Test na odporność na ozon | Brak łuszczenia się i pęknięć. |
3.5 Ciśnienie gwarantowane i ciśnienie wybuchowe
Rury muszą zostać przetestowane zgodnie z Tabelą 10 i wytrzymać ciśnienie gwarantowane określone w Tabeli 8 bez powstawania szkodliwych deformacji.
Tabela 8 Ciśnienie gwarantowane i ciśnienie wybuchowe
| Typ | Kod | Nominalna średnica | Ciśnienie gwarantowane MPa | Ciśnienie wybuchowe MPa |
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | TDW | <4.76 6 i 6.35 8 10 | 34.3 34.3 24.5 24.5 | 108 83.3 66.2 53.9 |
| Rura stalowa niskowęglowa spawana | TSW | <6.35 8-10 11-15 16-22.2 | 24.5 19.3 14.7 9.8 | – |
| Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | STKM 11J | |||
| Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | C1201 lub C1220 | Zgodnie z JIS H 3300 | ||
Tabela 9 Nominalna średnica i wymiary
| Nominalna średnica | Średnica zewnętrzna | Grubość | Tolerancja | ||||
| Standardowy wymiar | Tolerancja | Standardowy wymiar | |||||
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | Rura stalowa niskowęglowa spawana | Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | ||||
| 3.17 | 3.17 | +/-0.08 | 0.7 | 0.7 | 0.08 | +/-0.08 | |
| 4 | 4 | 0.7 | 0.7 | ||||
| 4.76 | 4.76 | 0.7 | 0.7 | 0.08 | |||
| 6 | 6 | 0.7 | 0.7 | ||||
| 6.35 | 6.35 | 0.7 | 0.7 0.8 | 0.08 | |||
| 8 | 8 | +/-0.1 | 0.7 | 0.7 0.8 1.0 | 0.7 0.8 1.0 | 1.0 | +/-0.1 |
| 9 | 9 | 1.0 | 1.0 | ||||
| 10 | 10 | 0.7 | 0.7 0.8 1.0 | 0.7 0.8 1.0 | 1.0 | ||
| 11 | 11 | – | 0.8 1.0 | ||||
| 12 | 12 | 0.9 1.0 | 0.9 1.0 | 1.0 | |||
| 12.7 | 12.7 | 0.9 1.0 | 0.9 1.0 | 1.0 | |||
| 14 | 14 | 1.0 | 1.0 | ||||
| 15 | 15 | 1.0 | 1.0 | 1.0 | |||
| 16 | 16 | 1.0 | 1.0 1.2 | ||||
| 17 | 17 | 1.0 1.2 | |||||
| 18 | 18 | 1.0 1.2 | 1.0 | ||||
| 19 | 19 | 1.0 1.2 | |||||
| 20 | 20 | 1.0 1.2 | 1.0 | ||||
| 21 | 21 | 1.0 1.2 | |||||
| 22 | 22 | 1.0 1.2 | 1.0 | ||||
| 22.2 | 22.2 | 1.0 1.2 | |||||
Tabela 10 Metoda testu
| Punkt | Typ | ||||||||||
| Rura stalowa niskowęglowa dwuściennej konstrukcji lutowanej | Rura stalowa niskowęglowa spawana | Rury stalowe węglowe do celów konstrukcyjnych maszyn | Rury i rurowe elementy ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowe | ||||||||
| Test rozciągania | Zgodnie z JIS Z2241 (Metoda testu rozciągania materiałów metalicznych). | ||||||||||
| Test gięcia | Przykład, czy wystąpiły defekty, pęknięcia lub inne uszkodzenia po zgięciu rury o 360 stopni wokół cylindra o promieniu określonym poniżej.
| – | |||||||||
| Test rozprężania | (1) Długość próbki testowej wynosi 100 mm. (2) Sprawdzić, czy wystąpiły defekty i pęknięcia po wprowadzeniu stożkowego narzędzia o kącie 1/10 do jednego końca próbki i rozciągnięciu jej tak, aby średnica końcówki wzrosła o 20%. | (1) Długość próbki testowej wynosi 100 mm. (2) Sprawdzić, czy wystąpiły defekty i pęknięcia po wprowadzeniu stożkowego narzędzia o kącie 60 stopni do jednego końca próbki i rozciągnięciu jej tak, aby średnica końcówki wzrosła o 20%. | Zgodnie z JIS H 3300 | ||||||||
| Test rozwijania | – | (1) Długość próbki testowej wynosi 100 mm. (2) Przykład, czy wystąpiły szkodliwe defekty, takie jak pęknięcia i łuszczenie się, na spawie po podziału próbki wzdłuż o 90 stopni po obu stronach spawu i rozłożeniu na płaską płytę. | – | ||||||||
| Test płaskiego zginania | (1) Długość próbki testowej wynosi 100 mm. (2) Sprawdzić, czy wystąpiły defekty i pęknięcia po umieszczeniu próbki między równoległymi płytami, które są dociskane tak, aby wnętrze rury znalazło się w bliskim kontakcie, co spowoduje spłaszczenie próbki, a następnie zgięcie spłaszczonej próbki o 90 stopni wzdłuż osi wokół cylindra o średnicy trzykrotnie większej niż grubość ściany rury i ponowne wyprostowanie. | ||||||||||
| Test spłaszczania | (1) Długość próbki testowej wynosi 100 mm. (2) Sprawdzić, czy wystąpiły defekty i pęknięcia po umieszczeniu próbki między równoległymi płytami, które są dociskane tak, aby odległość między płytami była trzykrotnie większa niż grubość ściany rury. Podczas dociskania płyty spaw rury musi znajdować się pod kątem 90 stopni do kierunku działania siły. | Zgodnie z JIS H 3300 | |||||||||
| Test ciśnienia gwarantowanego | Sprawdzić, czy wystąpiła jakaś nieszczelność lub inne uszkodzenia po przyłożeniu do rury określonego ciśnienia hydraulicznego i utrzymaniu przez 5 minut. | – | |||||||||
| Test ciśnienia wybuchowego | Zgodnie z punktem 5.10 określonym w JASO M104. | – | |||||||||
| Test grubości obróbki powierzchniowej | Standardową metodą jest test mikroskopowy. | – | |||||||||
| Test odporności na korozję | Zgodnie z punktem 5.6, test spryskiwania solanką neutralną, określonym w JASO M104. | – | |||||||||
| Test właściwości filmu | Zgodnie z punktem 5. (metoda testu), określonym w JASO M104. | – | |||||||||
| Test twardości | Zgodnie z JIS Z2244 lub JIS Z2251 | – | |||||||||
4. Metoda produkcji
4.1 Metoda produkcji rur stalowych niskowęglowych dwuściennej konstrukcji lutowanej
Rury stalowe niskowęglowe dwuściennej konstrukcji lutowanej powinny być produkowane poprzez pokrycie obu powierzchni blachy SPCC zgodnie z JIS G3141 miedzią, formowanie ich w kształt dwuściennej rury oraz uszczelnianie szwów poprzez lutowanie miedzią i spawanie w piecu redukcyjnym.
4.2 Metoda produkcji rur stalowych niskowęglowych spawanych
Rury stalowe niskowęglowe spawane powinny być produkowane poprzez pokrycie obu powierzchni lub tylko wewnętrznej powierzchni blachy SPCC zgodnie z JIS G 3141 miedzią, formowanie ich w kształt rurowy oraz uszczelnianie krawędzi poprzez spawanie oporowe; jednak wewnętrzna powierzchnia może nie być pokryta miedzią, jeśli zostanie to wspólnie uzgodnione przez kupującego i producenta.
4.3 Metoda produkcji rur stalowych węglowych do celów konstrukcyjnych maszyn
Produkcja rur stalowych węglowych do celów konstrukcyjnych maszyn musi odpowiadać normom JIS G 3445 i JIS G3472.
4.4 Metoda produkcji rur i rurowych elementów ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowych
Produkcja rur i rurowych elementów ze stali miedziowej i stopów miedzi, bezszwowych, musi odpowiadać normie JIS H3300.
5 Wymiary rur
5.1 Nominalna średnica i wymiary rury
Nominalna średnica i wymiary rury muszą odpowiadać Tabeli 9.
5.2 Kształt końcówki rury
Końcówka rury musi odpowiadać załączonym Tablom 1–8.
6. Metoda testu
Metoda testu musi odpowiadać Tabeli 10.
7. Inspekcja
7.1 Inspekcja wyglądu
Wyniki inspekcji muszą spełniać wymagania określone w pkt 3.1 powyżej.
7.2 Inspekcja właściwości mechanicznych
Inspekcja musi być przeprowadzona zgodnie z pkt 6 powyżej, a wyniki muszą spełniać wymagania z pkt 4.3 powyżej.
7.3 Inspekcja wymiarów
Wyniki inspekcji muszą spełniać wymagania z pkt 5 powyżej.
7.4 Inspekcja obróbki powierzchniowej
Inspekcja musi być przeprowadzona zgodnie z pkt 6 powyżej, a wyniki muszą spełniać wymagania z pkt 3.4 powyżej.
7.5 Inspekcja ciśnienia gwarantowanego
Wyniki inspekcji muszą spełniać wymagania z pkt 6 powyżej.
8. Oznaczenie produktu
Oznaczenie produktów musi odpowiadać numerowi standardu, typowi rury oraz rodzajowi i nominalnej średnicy zewnętrznej powierzchni.
